Door: René Mensen in de Etten-Leurse Bode
Etten-Leur – In Nederland is buurtbemiddeling inmiddels een vaste waarde in bijna elke gemeente. Al ruim 25 jaar kunnen buren via deze dienst op een constructieve manier conflicten oplossen, zonder dat juridische stappen nodig zijn. De oorsprong van buurtbemiddeling ligt in de Verenigde Staten, maar hier in Nederland heeft het een eigen, unieke vorm gekregen. Zoals Corné Hoefsmid, coördinator buurtbemiddeling bij Surplus, het treffend verwoordt: “Wij zijn van nature al polderaars.” Deze typisch Nederlandse benadering van overleg en samenwerking is wat buurtbemiddeling zo succesvol maakt.
Corné is sinds eind 2017 actief als coördinator in Etten-Leur en werkt met een team van 19 bemiddelaars. Alle bemiddelaars zijn onbetaalde vrijwiliggers. Piet en Sirwan zijn twee van die bemiddelaars. Ze zijn allen uiteraard professioneel geschoold en daarmee bereiken ze een semi-professioneel niveau. Ze krijgen regelmatig bijscholing. Piet licht toe: “Het is belangrijk om goed voorbereid te zijn, want we werken met uiteenlopende mensen en situaties. Door onze trainingen blijven we effectief in wat we doen.”
Buurtbemiddeling versus mediation
Het concept buurtbemiddeling wordt nog wel eens verward met mediation, en hoewel er overeenkomsten zijn, zijn de verschillen belangrijk. Bij mediation wordt vaak toegewerkt naar een juridische oplossing, terwijl buurtbemiddeling puur gericht is op het gezamenlijk vinden van een oplossing, zonder juridische stappen. “Het doel van buurtbemiddeling is simpel,” zegt Corné. “We brengen mensen weer met elkaar in gesprek en als eindpunt hopen we op een handdruk tussen beide partijen.” Dit persoonlijke en laagdrempelige karakter is wat buurtbemiddeling zo effectief maakt. Waar bij juridische procedures de nadruk ligt op gelijk krijgen, gaat het bij buurtbemiddeling vooral om geluk en leefbaarheid.
Hoe werkt buurtbemiddeling in de praktijk?
Het proces begint vaak met een telefoontje van een bewoner die overlast ervaart van de buren. Corné legt uit: “Als iemand mij belt, omdat de situatie niet opgelost is na een direct gesprek met de buren, luister ik naar hun kant van het verhaal. Vervolgens zoek ik in ons team naar twee geschikte bemiddelaars, waarvan de kwaliteiten goed aansluiten bij de situatie. Die bemiddelaars gaan dan naar de melder om de situatie verder uit te diepen.”
Na dit eerste gesprek, gaan de bemiddelaars naar de buren die de overlast zouden veroorzaken. Dit kan een spannend moment zijn, vertelt Piet: “We bellen aan bij mensen die vaak niet weten dat de klachten zo ernstig zijn. Het is dus van groot belang om het gesprek positief te starten.” Sirwan voegt toe: “Zodra we binnen zijn en de situatie rustig kunnen bespreken, zie je vaak dat de spanningen al iets afnemen.”
Na deze gesprekken nodigen de bemiddelaars beide partijen uit voor een gezamenlijk gesprek op neutraal terrein. “Wij zorgen ervoor dat het gesprek in goede banen wordt geleid,” legt Corné uit. “In de meeste gevallen is één gesprek voldoende om de rust in de buurt te herstellen.”
De kracht van samenwerking
Buurtbemiddeling staat niet op zichzelf. Het succes ervan is ook te danken aan de samenwerking met andere partijen. In Etten-Leur werkt buurtbemiddeling nauw samen met de gemeente, woningcorporatie Alwel en de politie. De politie speelt weliswaar een rol op afstand, maar kan indien nodig worden ingeschakeld als de situatie escaleert.”
Deze samenwerking zorgt ervoor dat buurtbemiddelaars hun werk goed kunnen doen zonder dat zij moeten ingrijpen in situaties die buiten hun invloed liggen. Door vroeg in te grijpen en problemen aan te pakken voordat ze uit de hand lopen, wordt voorkomen dat conflicten escaleren en juridische of zelfs criminele vormen aannemen.
Veelvoorkomende problemen
De meeste klachten die buurtbemiddeling ontvangt, hebben te maken met geluidsoverlast. Corné: “Dat komt vaak voor in de zomer, als mensen langer buiten zitten. Maar ook binnenshuis kan geluidsoverlast een bron van irritatie zijn. Denk aan harde muziek, dichtslaande deuren of een trap zonder vloerbedekking. Daarnaast hebben we vaak te maken met klachten over kinderen die te luid spelen, huisdieren die voor overlast zorgen, verkeerd geparkeerde auto’s en overhangende takken.” Er zijn geen specifieke wijken of bevolkingsgroepen waar buurtbemiddeling vaker nodig is. “Overal waar mensen wonen, kunnen er conflicten ontstaan,” zegt Corné. “Het maakt niet uit of het nu in een villawijk of een sociale huurwijk is, iedereen kan ermee te maken krijgen.”
Diversiteit en respect in bemiddeling
De bemiddelaars zijn net zo divers als de conflicten die ze aanpakken. “We hebben bemiddelaars van verschillende leeftijden, achtergronden en culturen,” vertelt Corné. “Dat helpt ons enorm, want culturele verschillen kunnen soms een bron van conflict zijn. Het is fijn dat we mensen in het team hebben die deze verschillen begrijpen en daar rekening mee kunnen houden.” Piet vult aan: “Wij gaan altijd met z’n tweeën op pad, het liefst een man en een vrouw. We proberen goed te kijken naar wat de situatie vraagt en welke bemiddelaars het beste aansluiten bij de partijen en het probleem. Na ieder gesprek evalueren we ook hoe het is gegaan, zodat we van elkaar kunnen leren.”
Buurtbemiddeling in de avonduren
De bemiddelaars werken voornamelijk in de avonduren, omdat de meeste mensen overdag werken. Sirwan: “We doen dit werk vrijwillig en houden daar rekening mee. Maar het belangrijkste is dat we het goed afstemmen met de bewoners. Zo zorgen we ervoor dat iedereen kan deelnemen aan de gesprekken.”
Een blik op succesverhalen
Buurtbemiddelaars maken veel bijzondere situaties mee. Sirwan herinnert zich een geval waarbij het gesprek met beide partijen zo goed verliep, dat de buren eigenlijk zelf al een oplossing hadden gevonden. “We hoefden eigenlijk niets meer te doen. Het is geweldig als je ziet dat mensen zelf tot oplossingen komen.” Buurtbemiddeling Etten-Leur is gratis. Coördinator Corné Hoefsmid kun je bereiken via tel. 076 501 64 50.